δεκάξι – η πιο μαύρη κωμωδία που θα δείτε φέτος

«δεκάξι»

Κείμενο-σκηνοθεσία: Γιάννης Κεντρωτάς

Lorem Ipsum

Θέατρο 104

Πήγα να δω το «δεκάξι», τη νέα παράσταση των Lorem Ipsum, με μεγάλη ανυπομονησία. Δεν έχω δει ποτέ παράστασή τους που να μην μου άρεσε, και  έχουν περάσει χρόνια από την τελευταία φορά που ο Γιάννης Κεντρωτάς έγραψε και σκηνοθέτησε μαύρη κωμωδία. Δεν διαψεύστηκα, και μάλιστα έφυγα από την παράσταση με δύο νέες συνειδητοποιήσεις.

Η πρώτη ήταν το πώς από πολύ απλά υλικά μπορεί να δημιουργηθεί μια εξαιρετική παράσταση. Όλο το έργο διαδραματίζεται στο σαλόνι μιας μικρομεσαίας οικογένειας: ένας πατέρας, μια μητέρα, ένας γιος. Ο πατέρας, ιδιοκτήτης συνεργείου αυτοκινήτων, είναι η επιτομή του «νοικοκυραίου», ένας άνθρωπος που προσπαθεί να κρατήσει τον κόσμο του τακτοποιημένο ενώ γύρω του όλα βράζουν. Ο γιος βρίσκεται στους δρόμους, σε σύγκρουση μαζί του και με όσα εκείνος εκπροσωπεί. Η μητέρα παλεύει να κρατήσει τις ισορροπίες ανάμεσα στις δύο πλευρές. Από αυτή την απλή αφετηρία, ο Κεντρωτάς χτίζει σταδιακά ένα περιβάλλον φόβου, καχυποψίας και κοινωνικής πίεσης που γίνεται ολοένα πιο αποπνικτικό.

Το δυστοπικό σύμπαν του έργου δεν προσδιορίζεται εξαρχής. Θα μπορούσε να είναι μια ανάμνηση από το παρελθόν, μια αλληγορία για το παρόν ή μια προειδοποίηση για το άμεσο μέλλον. Στην αρχή οι ενδείξεις είναι υπόγειες, σχεδόν ανεπαίσθητες. Υπάρχει μια αίσθηση ότι κάτι δεν πάει καλά, ότι κάτι συμβαίνει έξω από το σπίτι. Όσο όμως περνά η ώρα, η πραγματικότητα που περιβάλλει τους ήρωες γίνεται πιο βίαιη, πιο ασφυκτική. Ο Κεντρωτάς χτίζει εξαιρετικά αυτή την κλιμάκωση. Το έργο ξεκινά σχεδόν σαν οικογενειακή κωμωδία, με βαρετές καθημερινές συζητήσεις που μοιάζουν ασήμαντες: για αυτοκίνητα, για τρόφιμα, για κουτσομπολιά. Σιγά σιγά όμως συνειδητοποιείς ότι οι χαρακτήρες μιλάνε συνεχώς για άλλα πράγματα από αυτά που πραγματικά τους απασχολούν.

Σε αντίθεση με προηγούμενα έργα του Κεντρωτά, όπου το χιούμορ έβγαινε μέσα από σουρεαλιστικές ή σχεδόν «κάφρικες» καταστάσεις, στο «δεκάξι» το γέλιο προκύπτει μέσα από απολύτως δραματικά και ρεαλιστικά γεγονότα. Σε αρκετές στιγμές γελάς αυθόρμητα (και έντονα) και αμέσως μετά νιώθεις άσχημα που γέλασες. Το έργο είναι γεμάτο εμφανή αλλά και καλά κρυμμένα αστεία. Κάποια λειτουργούν αμέσως, κάποια άλλα τα συνειδητοποιείς αργότερα, ακόμα και ώρες μετά το τέλος της παράστασης.

Καθοριστικό ρόλο σε αυτό παίζει η ερμηνεία του Αντώνη Αντωνίου, ο οποίος δίνει πραγματικό ρεσιτάλ στον ρόλο του πατέρα. Ενσαρκώνει έναν χαρακτήρα που θα λατρέψετε να μισήσετε: αυταρχικό και φοβικό ταυτόχρονα, βολεμένο μέσα στις μικρές του βεβαιότητες, σχεδόν «τετράγωνο» κι όμως τραγικά ανθρώπινο. Δίπλα του, η Χριστίνα Σαμπανίκου ως μητέρα και ο Φίλιππος Λούβαρης στο ρόλο του «πρόωρα γερασμένου» γιου, λειτουργούν εξαιρετικά ως αντίβαρα, κρατώντας τις εύθραυστες ισορροπίες του έργου.

Εδώ θα ήθελα να κάνω ένα σχόλιο προς τους λάτρεις της γραφής του Κεντρωτά, που είναι όμως και μικρο-σπόιλερ, οπότε αν δεν θέλετε να είστε υποψιασμένοι όταν θα δείτε την παράσταση, μπορείτε να πάτε στην επόμενη παράγραφο. Δεν πήγατε; Ωραία… Αν και σε κανένα σημείο της παράστασης δεν λέγεται ξεκάθαρα σε ποια χρονική στιγμή διαδραματίζονται τα γεγονότα του έργου, τα στοιχεία είναι άφθονα. Όσο περνάει η ώρα, τα στοιχεία πυκνώνουν, ώσπου να γίνουν σχεδόν προφανή λίγο πριν το τέλος. Ο Κεντρωτάς παίζει με το μυαλό κάθε μέλους του κοινού ξεχωριστά, για το πότε θα κάνουν επιτέλους τη σύνδεση και θα αναρωτηθούν «μα πώς δεν το είχα καταλάβει νωρίτερα;».

Στο τέλος του έργου έρχεται η «λύτρωση» με έναν ασυνήθιστο τρόπο, αλλά απολύτως ταιριαστό, τόσο για τους χαρακτήρες όσο και για έργο του Κεντρωτά.

Φεύγοντας από το θέατρο ήρθε η δεύτερη συνειδητοποίηση. Μέσα από το «δεκάξι» μπόρεσα να καταλάβω ακριβώς τι εννοούσε ο Άντον Τσέχοφ όταν έλεγε ότι τα έργα του είναι κωμωδίες.

Και το «δεκάξι» είναι ο ορισμός της μαύρης κωμωδίας.

Συντελεστές

Κείμενο/Σκηνοθεσία: Γιάννης Κεντρωτάς

Παίζουν: Αντώνης Αντωνίου, Φίλιππος Λούβαρης, Χριστίνα Σαμπανίκου

Παραγωγή: Life After Death Theatre Company

Πού: Θέατρο 104

Πότε: Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00