Τελευταία Έξοδος - Ρίτα Χέιγουορθ, μια παράσταση που δεν έχει τίποτα να ζηλέψει από την ταινία

Τελευταία Έξοδος - Ρίτα Χέιγουορθ

του Stephen King σε διασκευή Owen O’Neill και Dave Johns

Σκηνοθεσία: Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος

Θέατρο Άνεσις

Πήγα να δω το «Τελευταία Έξοδος - Ρίτα Χέιγουορθ» με αρκετές επιφυλάξεις. Όχι λόγω του ίδιου του έργου, αλλά επειδή κουβαλά το βάρος μιας σχεδόν αξεπέραστης κινηματογραφικής μεταφοράς, ίσως μιας από τις καλύτερες ταινίες όλων των εποχών. Κι όμως, η παράσταση κατάφερε κάτι καθόλου αυτονόητο: μέσα στα πρώτα πέντε λεπτά, κάθε σύγκριση με την ταινία είχε ήδη πάψει να έχει σημασία.

Αυτό που εκτυλίχθηκε στη σκηνή δεν είχε τίποτα να ζηλέψει από τη μεγάλη οθόνη. Μπορεί να μην υπήρχε το κινηματογραφικό budget, η φωτογραφική λεπτομέρεια ή ο ρεαλισμός της ταινίας, υπήρχε όμως κάτι που το θέατρο μπορεί να προσφέρει με αξεπέραστη ένταση: η αίσθηση ότι οι χαρακτήρες δεν αναπαρίστανται απλώς, αλλά ζωντανεύουν μπροστά σου. Και μαζί τους ζωντάνευε και η ωμή, διάχυτη βία του εγκλεισμού, με τρόπο πολύ πιο άμεσο από ό,τι μπορεί να μεταφέρει οποιαδήποτε οθόνη.

Βασισμένο στο διήγημα του Στίβεν Κινγκ “Rita Hayworth and Shawshank Redemption”, το έργο αφηγείται τη ζωή του Άντι Ντιφρέιν, ενός τραπεζίτη που καταδικάζεται για τον φόνο της γυναίκας του και οδηγείται στις φυλακές του Σόουσανκ, όπου θα περάσει χρόνια μέσα σε ένα σύστημα βίας, διαφθοράς και εξευτελισμού. Στο πλευρό του βρίσκεται ο Ρεντ, ένας παλιός κρατούμενος και ο βασικός αφηγητής της ιστορίας, μέσα από τον οποίο ξεδιπλώνεται μια βαθιά ανθρώπινη αφήγηση για την επιβίωση, τη φιλία, την αξιοπρέπεια και την ελπίδα.

Υποκριτικά, η παράσταση στάθηκε σε εξαιρετικό επίπεδο. Οι ηθοποιοί λειτούργησαν με ακρίβεια, ένταση και απόλυτο συγχρονισμό, χωρίς υπερβολές, σε ένα έργο που θα ήταν εύκολο να ξεφύγει. Ειδικά στις σκηνές πλήθους, με την καθοδήγηση του Κρις Ραντάνοφ, οι κρατούμενοι λειτουργούσαν σχεδόν σαν χορός αρχαίας τραγωδίας, όχι ως φόντο, αλλά ως ζωντανός, οργανικός μηχανισμός που σχολίαζε, πίεζε, απειλούσε, φοβόταν και έδινε παλμό στην ίδια τη φυλακή ως συλλογικό σώμα.

Ιδιαίτερη μνεία αξίζει ο Δημήτρης Παπανικολάου που ενσάρκωσε τον Ρεντ, σε μια ερμηνεία στιβαρή, ανθρώπινη και απόλυτα πειστική. Κατάφερε να αποδώσει με ακρίβεια εκείνη τη σπάνια ισορροπία ανάμεσα στη σκληρότητα της επιβίωσης και στη βαθύτερη συναισθηματική φόρτιση του χαρακτήρα. Εξίσου αξιομνημόνευτοι ο Γιάννης Μποσταντζόγλου ως κρατούμενος που έχει πάθει ιδρυματοποίηση και ο Μάνος Βακούσης στο ρόλο του σαδιστή διευθυντή των φυλακών.

Η παραγωγή συνολικά ήταν εντυπωσιακά φροντισμένη. Το σκηνικό της Εύας Μανιδάκη και οι φωτισμοί του Νίκου Βλασσόπουλου απέδωσαν απόλυτα την αίσθηση της φυλακής χωρίς να την αναπαραστήσουν ρεαλιστικά. Φαινόταν καθαρά η τεράστια προσοχή στη λεπτομέρεια, τόσο στην κίνηση όσο και στο στήσιμο κάθε σκηνής. Οι σκηνογραφικές λύσεις ήταν ευφυείς, λειτουργικές και σε ορισμένες στιγμές σχεδόν ταχυδακτυλουργικές: αλλαγές, μεταμορφώσεις και σκηνικές μεταβάσεις που έμοιαζαν να γίνονται μαγικά, χωρίς ποτέ να σπάνε τον ρυθμό ή την ατμόσφαιρα. Ήταν μια παράσταση κυριολεκτικά κουρδισμένη στο δευτερόλεπτο. Είχες την αίσθηση ότι στα παρασκήνια παιζόταν ταυτόχρονα μια δεύτερη, αόρατη παράσταση, εξίσου απαιτητική με αυτήν που έβλεπες.

Παρά τη μεγάλη της διάρκεια, η παράσταση είναι τόσο όμορφα σκηνοθετημένη από τους Δημήτρη και Ορέστη Σταυρόπουλο, που οι σχεδόν 2,5 ώρες πέρασαν χωρίς να το καταλάβω. (Σε αυτό βοηθούν και τα άνετα καθίσματα του θεάτρου Άνεσις.)

Συνολικά, πρόκειται για μια παράσταση εξαιρετικά δουλεμένη, με ένταση, πειθαρχία και θεατρική ευφυΐα. Και ίσως αυτό είναι το μεγαλύτερό της επίτευγμα: δεν προσπάθησε να αντιγράψει την ταινία. Έκανε κάτι πιο δύσκολο. Πήρε μια ιστορία που όλοι νομίζουμε πως ήδη ξέρουμε και την έκανε ξανά ζωντανή, άμεση και βαθιά ανθρώπινη.

Συντελεστές

Διανομή:

Νίκος Ψαρράς, Δημήτρης Παπανικολάου, Μάνος Βακούσης, Γιάννης Μποσταντζόγλου, Νέστορας Κοψιδάς, Γιώργος Ρούφας, Κρις Ραντάνοφ, Αναστάσης Γεωργούλας, Βασίλης Μπεσίρης, Αντώνης Χρήστου, Νίκος Ιατρού

Συγγραφέας: Stephen King

Θεατρική Διασκευή: Owen O’ Neill & Dave Johns

Σκηνοθεσίa: Δημήτρης και Ορέστης Σταυρόπουλος

Μετάφραση: Αντώνης Γαλέος

Πρωτότυπη Μουσική: Άγγελος Τριανταφύλλου

Σκηνογραφία: Εύα Μανιδάκη

Ενδυματολογία: Αλέγια Παπαγεωργίου

Φωτισμοί: Νίκος Βλασσόπουλος

Κινησιολογία: Κρις Ραντάνοφ