Ο Καραντζάς αποκαλύπτει την πραγματική απώλεια της Άλκηστης

Άλκηστις: η γυναίκα που προσφέρθηκε να πάρει τη θέση του άντρα της στον θάνατο. Η κοινωνία την παρακολουθεί να οδηγείται στον χαμό σαν αυτό να αποτελεί μια φυσική εξέλιξη των πραγμάτων. Και ο Άδμητος χύνει κροκοδείλια δάκρυα για τη σύντροφο και μητέρα των παιδιών του που χάνει. Η τραγωδία ολοκληρώνεται με “happy end”: η Άλκηστη επιστρέφει στη ζωή και ο Άδμητος σώζεται. Όλα καλά. Ή μήπως όχι;

Μπαίνοντας στο αρχαίο θέατρο της Επιδαύρου, εντυπωσιαζόμαστε αμέσως από τον σκηνικό χώρο του Κωνσταντίνου Σκουρλέτη. Το επικλινές μαύρο επίπεδο που θυμίζει χωνί καταλαμβάνει την ορχήστρα, ενώ πάνω του βρίσκεται ξαπλωμένος ο Απόλλωνας (Κώστας Νικούλι), περιμένοντας υπομονετικά να γεμίσουν οι κερκίδες. Στην απόληξη του σκηνικού, σε χαμηλότερο επίπεδο δεσπόζει η επιβλητική μορφή του Θανάτου (Θεοδώρα Τζήμου), με το  ερεβώδες κουστούμι της Ιωάννας Τσάμη να δημιουργεί μια εικόνα σχεδόν μεταφυσική, σε έντονη αντίθεση με τη φωτεινή παρουσία του Απόλλωνα.

Το φως της μέρας λιγοστεύει, η παράσταση ξεκινάει. Ο Απόλλωνας αφηγείται την υπόθεση του έργου ακροβατώντας στην επικλινή επιφάνεια σαν να αιωρείται. Το σώμα του παράγει χθόνιους ήχους, καθώς το επίπεδο λειτουργεί σαν ένα τεράστιο μουσικό όργανο. Παρότι θεός, είναι αόρατα δεμένος με τον θάνατο, ανήμπορος να τον αποτρέψει.

Ο θάνατος είναι εκεί, διαρκώς παρών σε ό,τι διαμείβεται επί σκηνής. Οι ήρωες και ο χορός αναδύονται μέσα από τη γη και μοιάζουν να κινούνται πάνω σε μια σκηνική κλεψύδρα. Όταν ο χρόνος σωθεί, όλοι, σαν κόκκοι άμμου, θα χυθούν στο κενό και θα γίνουν θάνατος.

Η ηρωίδα Άλκηστη λειτουργεί ως σύμβολο της απόλυτης συζυγικής πίστης και αυτοθυσίας. Η Ηρώ Μπέζου μάς προσφέρει μια εξιδανικευμένη Άλκηστη, όμως με έναν αστερίσκο. Ενώ βαδίζει συνειδητά προς τη θυσία, σε στιγμές μοιάζει να αντιλαμβάνεται την ειρωνεία. Στις μικρές παύσεις, στις μεταπτώσεις της φωνής, στις ανεπαίσθητες κινήσεις, αφήνει να διαφανεί η αμφιβολία, η πίκρα και η επίγνωση ότι δεν θυσιάζεται για κάποιο υψηλό ιδανικό ή για τα παιδιά της, αλλά για έναν σύζυγο που επιλέγει να ζήσει στη θέση της. Η Ηρώ Μπέζου μάς χαρίζει μία σπάνια ερμηνεία που ισορροπεί ανάμεσα στην αξιοπρέπεια και στην επίγνωση του επικείμενου θανάτου, χωρίς ποτέ να διολισθαίνει στον μελοδραματισμό.

Ο Δημήτρης Καραντζάς δεν επιλέγει για τον Άδμητο τον εύκολο δρόμο της διακωμώδησης. Ο Γιάννης Νιάρρος δεν ερμηνεύει έναν μονοδιάστατα δειλό ή έναν υποκριτή. Αντιθέτως, δημιουργεί έναν άνθρωπο που φαίνεται να υποφέρει ειλικρινά, μόνο που το επίκεντρο του πόνου είναι η επίπτωση της απώλειας στον ίδιο. Αργά και μεθοδικά συνειδητοποιούμε πως όλα περιστρέφονται γύρω από εκείνον. Το ενδιαφέρον του στρέφεται συνεχώς γύρω από την εικόνα του, τον τρόπο με τον οποίο τον αντιλαμβάνονται οι άλλοι, όπως ο Ηρακλής. Ούτε η οδύνη των παιδιών του κατορθώνει να τον αγγίξει. Ο Νιάρρος αποφεύγει τις εύκολες κορυφώσεις και με έλεγχο των εκφραστικών του μέσων, οδηγεί τον θεατή στο ανησυχητικό συμπέρασμα πως οι χειριστικοί άνθρωποι συχνά περνούν κάτω από το ραντάρ. Βλέποντάς τον με το γυαλιστερό, μπλε πουκάμισό του, δεν μπορώ παρά να σκεφτώ πως με σύγχρονους όρους ψυχολογίας πρόκειται για μια προσωπικότητα με έντονα ναρκισσιστικά στοιχεία.

Ο χορός (Αντώνης Αντωνόπουλος, Ελισσαίος Βλάχος, Δημήτρης Καυκάς, Γιώτα Κουϊτζόγλου, Κατερίνα Λάττα, Ιωάννης Μπάστας, Μαρία Μοσχούρη, Άγγελος-Προκόπης Νεράντζης, Γιώργος Σκαρλάτος) λειτουργεί ως μια κοινωνία που διαιωνίζει την αδικία, ακριβώς επειδή δεν αντιδρά. Ο χορός εδώ, δεν αποτελείται από μία ομοιογενή ομάδα γερόντων, αλλά από άντρες και γυναίκες διαφορετικών ηλικιών, οι οποίοι διατηρούν τη δική τους σκηνική ταυτότητα. Παρ’ όλα αυτά, καμία από τις επιμέρους φωνές δεν τολμά να αμφισβητήσει την κανονικότητα της θυσίας. Το επικλινές επίπεδο ευνοεί μια ήπια κινητικότητα και απομακρύνει την αίσθηση της τυποποιημένης χορογραφίας, αν και σε στιγμές περιορίζει τη δυνατότητα εντονότερης κίνησης και μεγαλύτερων σχημάτων.

Η Δήμητρα Βλαγκοπούλου, στον ρόλο της υπηρέτριας, παραδίδει μια ερμηνεία γεμάτη εσωτερική ένταση. Με ευαισθησία εκφράζει τον πόνο του ανθρώπου που δεν έχει τη δύναμη να ανατρέψει τα γεγονότα, αλλά μόνο να τα θρηνήσει. Ο Αινείας Τσαμάτης, ως υπηρέτης, εξισορροπεί ιδανικά την κωμική σκηνή του Ηρακλή επαναφέροντας τον ίδιο και τους θεατές στο τραγικό διακύβευμα του έργου. Η παρουσία του σηματοδοτεί τη λύση του έργου.

Η πιο δυνατή δραματική σύγκρουση της παράστασης έρχεται με τη συνάντηση Άδμητου και Φέρη. Είναι η στιγμή της αλήθειας, καθώς ο Φέρης είναι ο μόνος που θα αποκαλέσει χωρίς περιστροφές τον Άδμητο φονιά της γυναίκας του. Ο Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης ενσαρκώνει τον πατέρα με αιχμηρή ειρωνεία, σκληρότητα και αυτοπεποίθηση, χωρίς να επιδιώκει στιγμή τη συμπάθεια του θεατή. Η λογομαχία των δύο αντρών εξελίσσεται σε αναμέτρηση δύο τεράστιων «Εγώ». Κι αν ο Φέρης παραδέχεται ξεδιάντροπα πως προτιμά τη δική του ζωή από εκείνη του γιου του, ο Άδμητος έχει την ευφυία να μην ομολογήσει το ίδιο για τη γυναίκα του.

Ανάσα στη βαριά ατμόσφαιρα δίνει ο Ηρακλής του Γιώργου Ζυγούρη. Με έντονη σκηνική παρουσία, αμεσότητα και εξαιρετικό ρυθμό, αξιοποιεί το εύρημα του ακορντεόν και συνθέτει έναν χαρακτήρα που προσφέρει κωμική ανάπαυλα.

Στο τέλος της τραγωδίας ο Δημήτρης Καραντζάς συμπυκνώνει με σαφήνεια τη δική του ανάγνωση της «Άλκηστης». Η ηρωίδα σώζεται, όχι όμως από τον άντρα της για τον οποίο θυσιάστηκε, αλλά από έναν ξένο. Η Άλκηστη επιστρέφει στους ζωντανούς, όμως δεν επανέρχεται ποτέ πραγματικά στη ζωή. Η σιωπή της μαρτυρά ότι η μεγαλύτερη απώλεια δεν ήταν η ζωή της, αλλά η οριστική κατάρρευση της πίστης της στον άνθρωπο για τον οποίο θυσιάστηκε. Είναι πλέον μια ζωντανή νεκρή.

ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗΣ

Απόδοση - Σκηνοθεσία: Δημήτρης Καραντζάς

Σύμβουλος δραματουργίας: Γκέλυ Καλαμπάκα

Σκηνικά: Κωνσταντίνος Σκουρλέτης

Κοστούμια: Ιωάννα Τσάμη

Μουσική - Ηχητικές κατασκευές: Παναγιώτης Μανουηλίδης 

Κίνηση: Τάσος Καραχάλιος

Φωτισμοί: Ελίζα Αλεξανδροπούλου 

Ηχητικός σχεδιασμός: Άγγελος Κονταξής

Μουσική διδασκαλία: Μελίνα Παιονίδου

Δραματολόγος παράστασης: Έρι Κύργια

Βοηθός σκηνοθέτη: Κωνσταντίνα Κάλτσιου

Βοηθός σκηνογράφου: Βενετία Long

Βοηθός φωτίστριας: Μαριέττα Παυλάκη

Βοηθός ενδυματολόγου: Δήμητρα Σταυρίδου

Σχεδιασμός Μακιγιάζ: Olga Faleichyk

Σχεδιασμός Κομμώσεων: Ξένια Μουτέν

Παίζουν (αλφαβητικά): Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης Φέρης, Δήμητρα Βλαγκοπούλου Υπηρέτρια, Γιώργος Ζυγούρης Ηρακλής, Ηρώ Μπέζου Άλκηστις, Γιάννης Νιάρρος Άδμητος, Κώστας Νικούλι Απόλλων, Αινείας Τσαμάτης Υπηρέτης, Θεοδώρα Τζήμου Θάνατος 

Χορός (αλφαβητικά): Αντώνης Αντωνόπουλος, Ελισσαίος Βλάχος, Δημήτρης Καυκάς, Γιώτα Κουϊτζόγλου, Κατερίνα Λάττα, Ιωάννης Μπάστας, Μαρία Μοσχούρη, Άγγελος-Προκόπης Νεράντζης, Γιώργος Σκαρλάτος

Φωτογραφίες- Βίντεο: Γκέλυ Καλαμπάκα